Zobacz nowe serwisy Kulturalnej Polski!
Streszczenia, opracowania lektur

'Wojaczek'

Powiększ
Film "Wojaczek"

To film o tym, że na pytanie: dlaczego? odpowiedzieć nie można. LechMajewski informując od razu w tytule, że bohater jego filmu jest osobąrzeczywistą (pod własnym nazwiskiem pojawia się także na momentEdward Stachura, inna tragiczna postać naszej poezji) miał do wyboru kilkasposobów opowiadania. Mógł uczynić osią filmu poezję Wojaczka,wychodząc z założenia, że nie skandalizujące życie i nie tragiczna śmierćnadały rangę temu, co stworzył; wierszy Wojaczka jednak w filmie prawienie ma. Mógł zrekonstruować rodzaj biografii poety, opowiadając owęzłowych wydarzeniach jego życia; jednak tego nie robi, dom rodzinny,związek z dziewczyną nie są w tej opowieści czymś ważnym. Mógł wreszcieszukać odpowiedzi na pytanie dlaczego? Co doprowadziło tego młodegoczłowieka do decyzji odebrania sobie życia? Sporo tropów prowadzi w tęstronę, lecz nie wydają się przekonujące. Sukces artystyczny - bo jest tofilm o dużej sile wyrazu - zawdzięcza autor nie tyle próbom znalezieniaodpowiedzi, ile raczej pokorze wobec przyczyn samobójczej śmierci swegobohatera. "Wojaczek" jest bowiem ostatecznie filmem o tajemnicy, o tym,że na pytanie: dlaczego? odpowiedzieć nie można. Dlaczego wielu poetówz własnej woli - lub winy, poprzez jakąś postać samozniszczenia - niedożyło starości? Dlaczego tragiczną decyzję poprzedzał najczęściej dramatbardzo podobny: najpierw sprzeciw i bunt przeciwko życiu, jakie jest, leczbyć nie powinno, potem sposób bycia coraz bardziej szalony, corazszybszy bieg do samozagłady. Dlaczego, jak śpiewał Wysocki,tak "poganiali swoje konie" w stronę przepaści, by wreszcie "runąć w dół"?Dlaczego poezja, pożyteczna i zdrowa dla zdrowych, bo dodaje życiu barw,potrafi zabijać tych, którzy ją tworzą? Czy to ona jest źródłem ich choroby,czy też byli oni chorzy, zanim napisali pierwszy wers? Ta druga możliwość,ledwie zasugerowana, pojawia się także w "Wojaczku". Reżyser dowiódłniezawodnej intuicji, powierzając rolę Wojaczka amatorowi: studentowi,który jest również poetą. Nieaktor wnosi do filmu zawszeniedopowiedzenie, własną zagadkę, a to jest coś więcej niż tajemnica,zagrana choćby najlepiej, lecz jednak jawnie zagrana. Film o RafaleWojaczku pokazuje poetę w ostatnich miesiącach życia, w otoczeniu,które - jak zdaje się sugerować Majewski - przyczyniło się do tego, żezdecydował się odejść. Otoczenie: zapyziały PRL, miasto żałośnieprowincjonalne, ponura knajpa jako "ekskluzywne" miejsce spotkań, picienon stop jako sposób życia "środowiska". Film jest czarno-biały, obraz mawięc dobitność napisu nad bramą piekieł: lasciate ogni speranza. Alesugestia, że to właśnie dlatego - jest najbardziej wątpliwym elementemfilmu. Podobny bywał przecież los "poetów przeklętych" w innych czasach,krajach, miastach. Jeśli oślepia poetę i pcha do zachowań ekstremalnychstachurowa "cała jaskrawość", wszędzie stanie się dziwadłemdla "normalnych", nigdzie nie będzie czuł się dobrze. Przywiązanie dotropu ukazującego tamten czas i miejsce jako winowajców osłabiłonajlepszą partię filmu, czyli zakończenie. Bowiem właśnie w ostatniejscenie film osiąga rangę dzieła wybitnego. Oto Wojaczek siedzi przy stole,przykrytym obrusem. Na stole leży teczka z wierszami, w szufladzieczekają mordercze pigułki. Zanim poeta zacznie je układać napokancerowanym, brudnym blacie - odłoży na bok wiersze, zawijając jeprzedtem w biały obrus... Tak znakomitej metafory nie widziałam w kinieod dawna. I kiedy za chwilę ma wyciągnąć rękę po swą śmierć, dobiegazza ekranu miserere nobis - cudowny śpiew, wielka muzyka MikołajaHenryka Góreckiego. Wstrząsające requiem dla poety, modlitwa ozmiłowanie, łaskę przebaczenia. Jacyś pojawiający się potem przypadkowiszarzy ludzie nic tu nie mają do rzeczy. To nie oni zabijają poetów. Poetówzabija - jeśli wśród darów losu nie otrzymali szczególnej odporności -niszczący inkub, jakim może się stać potrzeba wypowiedzenia tego, czegosłowami wypowiedzieć się nie da.Bożena Janicka




Menu:

Cytaty, sentencje

Linki:
Adam Asnyk
Adam Mickiewicz
Cesarz
Rozmowy z katem
Sklepy cynamonowe
Oda do młodości



   





.:: top ::.
Copyright wojaczek.kulturalna.com
Wydawca: Olsztyńskie Towarzystwo Inicjatyw Kulturalnych - Kulturalna Polska
współpracaautorzykontakt